Dopiero zaczynasz.
Masz pomysł na produkt, może pierwsze zamówienia, ale jeszcze nie masz ugruntowanej struktury. To najlepszy moment, żeby zbudować firmę gotową na skalowanie od samego początku. Nie musisz potem przebudowywać tego, co źle zaprojektowałeś na starcie. Większość startupów produkcyjnych popełnia ten sam błąd – koncentruje się tylko na produkcie i pierwszych klientach, nie myśląc o tym, co będzie za rok czy dwa. Potem okazuje się, że procesy nie skalują się, system nie jest gotowy na większe wolumeny, a struktura kosztowa nie pozwala na rentowny wzrost.
Fundamenty, które musisz położyć teraz:
Zanim zainwestujesz w drogie maszyny czy wielki magazyn, upewnij się, że masz product-market fit. Czy Twój produkt rzeczywiście rozwiązuje problem, za który ludzie chcą płacić? Czy potrafisz go sprzedać nie tylko znajomym, ale obcym klientom? Zbyt wiele startupów inwestuje w skalowanie produkcji, zanim sprawdzi czy w ogóle jest na nią popyt.
Zrób to małymi seriami. Wyprodukuj 50-100 sztuk, sprzedaj je, zbierz feedback, popraw produkt. Dopiero gdy masz powtarzalne zamówienia i wiesz, że produkt się sprzedaje, inwestuj w większą skalę. To chroni Cię przed utknięciem z magazynem pełnym produktu, którego nikt nie chce.
Outsourcing vs produkcja własna:
Na początku nie musisz mieć własnej linii produkcyjnej. Wielu producentów zaczyna od zlecania produkcji na zewnątrz – kontraktowym producentom, którzy mają już maszyny i know-how. Ty skupiasz się na projekcie, marketingu i sprzedaży. Produkcja to koszt zmienny – płacisz tylko za to, co faktycznie sprzedajesz.
Własna produkcja ma sens, gdy wolumeny są już na tyle duże, że koszty stałe się rozłożą, a kontrola nad procesem da Ci przewagę konkurencyjną. Ale nie na początku. Na początku elastyczność jest ważniejsza niż kontrola.
Kanały sprzedaży – myśl wielokanałowo od początku:
Nie stawiaj wszystkiego na jedną kartę. Jeśli sprzedajesz tylko przez marketplace (Allegro, Amazon), jesteś od nich zależny. Zmiana algorytmu czy regulaminu może Cię wykończyć. Jeśli sprzedajesz tylko przez własny sklep online, musisz sam generować cały ruch.
Buduj kilka kanałów równolegle – własny sklep, marketplace, może dystrybutor lub hurtownia. Każdy kanał ma inne koszty i marże, ale razem dają stabilność. Gdy jeden słabnie, pozostałe trzymają firmę.
Technologia i systemy od startu:
Nie prowadź ewidencji w Excelu. Od pierwszego dnia potrzebujesz prostego systemu ERP czy CRM, który będzie rósł razem z Tobą. Nie musi być drogi – istnieją rozwiązania chmurowe za kilkaset złotych miesięcznie, które obsłużą małą firmę. Ale musi być od początku, żeby nie tracić danych i nie budować chaosu.
System powinien obsługiwać zamówienia, magazyn, faktury, relacje z klientami. Gdy będziesz miał 10 zamówień dziennie zamiast 10 miesięcznie, system to wytrzyma. Excel nie.
Finansowanie wzrostu:
Startupy produkcyjne są kapitałochłonne. Potrzebujesz pieniędzy na materiały, maszyny, magazyn, zanim pojawią się przychody. Nie finansuj wzrostu z kredytu konsumenckiego na kartę czy pożyczki od rodziny. To droga do katastrofy.
Rozważ dotacje dla startupów – w Polsce jest kilkadziesiąt programów wspierających młode firmy (PARP, NCBiR, fundusze unijne). Tak, wymaga to papierologii, ale to są pieniądze bezzwrotne lub zwrotne na bardzo korzystnych warunkach.
Jeśli masz już działający biznes z pierwszymi przychodami, możesz rozważyć faktoring lub kredyt obrotowy zabezpieczony na należnościach. To pozwala finansować produkcję pod zamówienia bez zamrażania własnej gotówki.
Nie bój się inwestorów, ale wybieraj mądrze:
Jeśli Twój produkt ma duży potencjał wzrostu, inwestor może dać nie tylko kapitał, ale też doświadczenie i kontakty. Ale nie każdy inwestor jest dobry. Szukaj kogoś, kto rozumie Twoją branżę, ma realną wartość dodaną (nie tylko pieniądze) i dzieli Twoją wizję długoterminową.
Unikaj inwestorów, którzy chcą szybkiego zwrotu i będą Cię pchać do nieprzemyślanych decyzji. Produkcja to nie software – nie skalujesz jej z dnia na dzień. Potrzebujesz partnera, który to rozumie.
Budowanie zespołu:
Na początku będziesz robił wszystko sam lub z jednym-dwoma współpracownikami. To normalne. Ale planuj, kogo zatrudnisz jako pierwszego, drugiego, trzeciego pracownika. Nie czekaj aż będziesz tonął w pracy – zatrudniaj wyprzedzająco.
Pierwszy pracownik produkcyjny to oczywiste, ale nie zapomnij o kompetencjach sprzedażowych i operacyjnych. Ty jako założyciel nie możesz robić wszystkiego w nieskończoność. Musisz nauczyć się delegować, zanim to stanie się koniecznością.
Unikaj pułapki perfekcjonizmu:
Wiele startupów czeka z uruchomieniem, bo produkt nie jest jeszcze idealny, strona nie jest dopracowana, opakowanie mogłoby być lepsze. To pułapka. Lepsze jest dobre, perfekcyjne nigdy nie powstanie.
Wypuść produkt na rynek, gdy jest wystarczająco dobry, żeby rozwiązać problem klienta. Reszta to iteracje. Będziesz poprawiał produkt w oparciu o realne opinie klientów, nie o swoje wyobrażenia. To szybsza i tańsza droga do sukcesu.
